ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഘട്ടംഘട്ടമായി തുറക്കാനും സംഘർഷം ലഘൂകരിക്കാനും ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ന്യൂയോർക്കിൽ ചർച്ച; അമേരിക്കൻ സമ്മർദത്തിന് വഴങ്ങില്ലെന്ന് യുഎൻ പൊതുസഭയിൽ ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ്.
യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് — സെപ്റ്റംബർ 24, 2026 : പശ്ചിമേഷ്യൻ സംഘർഷത്തിന് 60 ദിവസത്തെ താത്കാലിക വെടിനിർത്തലും തന്ത്രപ്രധാനമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കലും ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇറാൻ സമഗ്രമായ നയതന്ത്ര രൂപരേഖ മുന്നോട്ടുവെച്ചു. എന്നാൽ ബാഹ്യ സമ്മർദങ്ങൾക്ക് വഴങ്ങാൻ രാജ്യം ഒരുക്കമല്ലെന്നും ആരുടെയും മുന്നിൽ മുട്ടുമടക്കില്ലെന്നും യുഎൻ പൊതുസഭയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാൻ വ്യക്തമാക്കി.
ന്യൂയോർക്കിൽ നടക്കുന്ന യുഎൻ പൊതുസഭാ സമ്മേളനത്തിനിടെ ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിലാണ് അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ നിർണായകമായ പരോക്ഷ ചർച്ചകൾ നടന്നത്. ജൂലൈയിൽ മുൻ ധാരണകൾ തകർന്നതിനുശേഷം ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ നടക്കുന്ന ആദ്യത്തെ സുപ്രധാന നയതന്ത്ര ആശയവിനിമയമാണിത്. ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചിയും യുഎസ് പ്രത്യേക പ്രതിനിധി സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫ്, ജാരെഡ് കുഷ്നർ എന്നിവരും ഉൾപ്പെട്ട ചർച്ചകൾ മൂന്ന് മണിക്കൂറോളം നീണ്ടുനിന്നു.
ഇറാൻ തുറമുഖങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള യുഎസ് നാവിക ഉപരോധം പിൻവലിക്കുക, മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയൻ സാമ്പത്തിക ആസ്തികൾ விடுവിക്കുക, മേഖലയിലെ വിവിധ പ്രതിരോധ മുന്നണികൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുക എന്നീ ഉപാധികളാണ് ടെഹ്‌റാൻ പ്രധാനമായും മുന്നോട്ടുവെച്ചിട്ടുള്ളത്. ഇവ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടാൽ 60 ദിവസത്തെ താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തലും ഒമാനുമായി ചേർന്നുള്ള സുരക്ഷിത സമുദ്ര പാത വഴി ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള ചരക്കുനീക്കം പുനഃസ്ഥാപിക്കാമെന്നും ഇറാൻ സമ്മതിച്ചതായി വിവരമുണ്ട്.
നയതന്ത്ര തലത്തിൽ ഒത്തുതീർപ്പ് സാധ്യതകൾ ആരായുമ്പോഴും രാഷ്ട്രീയമായി വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലെന്ന കർശന നിലപാടാണ് പൊതുസഭയിൽ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാൻ വ്യക്തമാക്കിയത്. ഭീഷണികൾ കൊണ്ടോ ഉപരോധങ്ങൾ കൊണ്ടോ ഇറാന്റെ സ്വാഭിമാനത്തെ അടിയറവ് വെക്കാനാകില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം തുറന്നടിച്ചു. അമേരിക്കൻ പ്രതിനിധികളുമായി പരോക്ഷ ചർച്ചകൾ നടത്തിയതിനെതിരെ ടെഹ്‌റാനിലെ തീവ്രനിലപാടുകാർ രംഗത്തെത്തിയതും ആഭ്യന്തര ഭിന്നതകൾ രൂക്ഷമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
മറുവശത്ത്, ഇറാന് മേലുള്ള സൈനിക-സാമ്പത്തിക സമ്മർദം അമേരിക്ക കൂടുതൽ കടുപ്പിക്കുകയാണ്. ഇറാൻ തീരങ്ങളിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ച 115 വാണിജ്യ കപ്പലുകളെ നാവിക സേന ഇതുവരെ വഴിതിരിച്ചുവിട്ടതായി യുഎസ് സെൻട്രൽ കമാൻഡ് (സെന്റികോം) അറിയിച്ചു. ‘സ്റ്റീൽ വാൾ’ ഉപരോധത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംശയകരമായ കപ്പലുകളെ മാത്രമാണ് നിയന്ത്രിക്കുന്നതെന്നും മറ്റ് സമുദ്ര വ്യാപാരങ്ങളെ ഇത് ബാധിക്കില്ലെന്നും യുഎസ് വ്യക്തമാക്കി.
ചർച്ചകൾ ഗുണകരമാണെന്ന് പ്രതികരിച്ച യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്, കരാറിലെത്താൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഇറാന് കനത്ത തിരിച്ചടി നേരിടേണ്ടിവരുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. യുഎന്നിൽ ഉയർന്നുവന്ന ഈ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ആഗോള വിപണിയിൽ അസംസ്കൃത എണ്ണവില ബാരലിന് 100 ഡോളറിന് താഴെയായി തുടരുകയാണ്.
