ഇറാൻ – അമേരിക്ക ധാരണാപത്രത്തിന്റെ കാലാവധി ഇന്ന് അവസാനിക്കും

ജൂണിൽ ഒപ്പുവെച്ച 60 ദിവസത്തെ വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഇറാൻ സൈനിക തയ്യാറെടുപ്പുകൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചതായി വാഷിംഗ്ടൺ.

വാഷിംഗ്ടൺ / ദുബായ് — അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ നിലനിന്നിരുന്ന താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ കരാർ തകർന്നതായി അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രഷണൽ റിപ്പോർട്ട്. ജൂൺ 17-ന് ഒപ്പുവെച്ച കരാറിനെ തന്ത്രപരമായ ഒരു ഇടവേളയായി (tactical pause) മാത്രമാണ് ടെഹ്റാനിലെ കടുത്ത നിലപാടുകാരായ ഭരണാധികാരികൾ കണ്ടതെന്നും ഈ സമയം അവർ കൂടുതൽ സൈനിക നീക്കങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചെന്നും റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

കരാർ കാലാവധി അവസാനിച്ചതിന് പിന്നാലെ മേഖലയിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ കടലിടുക്കുകളിൽ വീണ്ടും ആക്രമണം രൂക്ഷമായിട്ടുണ്ട്. ബാബ് അൽ മന്ദബ് കടലിടുക്കിൽ സൗദി കപ്പലിന് നേരെ ഹൂതികൾ ആക്രമണം നടത്തിയതായി അവകാശപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ അബുദാബി നാഷണൽ ഓയിൽ കമ്പനിയുടെ (ADNOC) കുറഞ്ഞത് മൂന്ന് ടാങ്കറുകൾക്ക് നേരെ ഇറാൻ ആക്രമണം നടത്തി.

യെമനിലെ ആഭ്യന്തര സംഘർഷം, സൗദി-ഹൂതി തർക്കം, യുഎസ്-ഇറാൻ സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടൽ എന്നിവ ഒന്നിച്ചുപിണഞ്ഞു കിടക്കുന്നത് പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കുന്നതിനെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നുവെന്ന് യുഎസ് കോൺഗ്രസ് വിശകലന വിദഗ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.

വെഴ്സായ് കരാറിന്റെ തകർച്ച

2026 ജൂൺ 17-ന് ഫ്രാൻസിലെ വെഴ്സായ് കൊട്ടാരത്തിൽ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ഒപ്പുവെച്ച ഇസ്ലാമാബാദ് ധാരണാപത്രമാണ് (MOU) ഇപ്പോൾ പൂർണ്ണമായി നിഷ്ഫലമായിരിക്കുന്നത്. പാകിസ്ഥാന്റെയും ഖത്തറിന്റെയും മധ്യസ്ഥതയിൽ ഒപ്പുവെച്ച ഈ 14 ഇന കരാർ 60 ദിവസത്തേക്ക് ലെബനൻ അടക്കമുള്ള മേഖലകളിൽ സൈനിക നടപടികൾ നിർത്തിവെക്കാനും ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള എണ്ണക്കപ്പൽ ഗതാഗതം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതായിരുന്നു.

കരാർ വ്യവസ്ഥകൾ അനുസരിച്ച്:

• സമുദ്ര ഗതാഗതം: ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള വാണിജ്യ കപ്പലുകൾക്ക് 60 ദിവസത്തേക്ക് സുരക്ഷിതവും സൌജന്യവുമായ പാത ഉറപ്പാക്കാൻ ഇറാൻ സമ്മതിച്ചിരുന്നു.
• സാമ്പത്തിക ഇളവുകൾ: കടൽ ഉപരോധം പിൻവലിക്കാനും ഇറാനിയൻ എണ്ണ കയറ്റുമതി പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ അനുമതി നൽകാനും അമേരിക്ക തയ്യാറായിരുന്നു.
• പുനർനിർമ്മാണം: സ്ഥിരമായ കരാറിലെത്തിയാൽ ഇറാന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിനായി 300 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ സാമ്പത്തിക പാക്കേജ് ഒരുക്കാനും യുഎസ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നു.

എന്നാൽ ജൂലൈ ആദ്യവാരത്തോടെ കരാർ ലംഘനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ഇറാൻ വശത്തുനിന്നും കപ്പലുകൾക്ക് നേരെ ആക്രമണം തുടരുന്നുവെന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ആരോപിച്ചപ്പോൾ, ഇസ്രായേലിനും യുഎസിനും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് താൽക്കാലിക ആശ്വാസം ലഭിക്കാനുള്ള തന്ത്രം മാത്രമാണ് വെടിനിർത്തലെന്ന് ഇറാൻ നിലപാടെടുത്തു.

കടലിൽ വീണ്ടും സംഘർഷം

ഡിപ്ലോമാറ്റിക് ചർച്ചകൾ നടക്കുന്ന സമയത്ത് ഇറാനിയൻ റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് (IRGC) പേർഷ്യൻ ഉൾക്കടൽ തീരങ്ങളിൽ കൂടുതൽ മിസൈൽ സംവിധാനങ്ങളും കടൽമൈനുകളും സ്ഥാപിക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് ഇന്റലിജൻസ് വിവരങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ച് റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

എഡിഎൻഒസി (ADNOC) ടാങ്കറുകൾക്ക് നേരെ ഇറാൻ നടത്തുന്ന ആക്രമണങ്ങളെ യുഎഇ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം ശക്തമായി അപലപിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്രപാതയിലെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കണമെന്നും അനാവശ്യ പ്രകോപനങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും യുഎഇ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

കരാറിന്റെ 60 ദിവസത്തെ നിശ്ചിത കാലാവധി അവസാനിച്ചതോടെ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ യുദ്ധസാധ്യത വീണ്ടും വർദ്ധിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ആണവ പരീക്ഷണങ്ങളും പ്രാദേശിക സൈനിക ഗ്രൂപ്പുകൾക്കുള്ള പിന്തുണയും അവസാനിപ്പിക്കാതെ മേഖലയിൽ ശാശ്വത സമാധാനം സാധ്യമല്ലെന്നാണ് അമേരിക്കൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ നിഗമനം.